Kaz Dağları'ndan körfeze Edremit

Edremit, Balıkesir'in Ege Denizi'ne açılan ilçelerinden biridir. Kuzeyinde antik çağda İda adıyla bilinen Kaz Dağları yükselir, güneyinde ise adını kentten alan Edremit Körfezi uzanır. Dağdan inen serin hava ile körfezin ılık suları bölgeye kendine özgü bir iklim ve bitki örtüsü kazandırmıştır. Bu sayfa, Edremit'i ilk kez tanıyacaklar için kısa bir başlangıç rehberidir. Ayrıntılar için diğer rehber yazılarımıza bakabilirsiniz.

Coğrafya: dağ ile deniz arasında

Edremit'in merkezi denize birkaç kilometre uzaklıkta, verimli bir ovanın ortasındadır. Kent kendisi sahile değmez. Denize Zeytinli, Akçay, Güre ve Altınoluk üzerinden ulaşılır. İlçenin kıyı şeridi yaklaşık 35 kilometredir. Kıyının hemen arkasında Kaz Dağları'nın ormanlık yamaçları yükselir. Dağın en yüksek noktası olan Karataş Tepesi 1.770 metre dolayındadır. Bu kadar kısa bir mesafede deniz kıyısından ormanlık zirvelere çıkılabilmesi, Edremit'i Ege'de benzersiz kılan özelliklerden biridir.

Kaz Dağları'nın güney yamaçları 1993'ten beri milli parktır. Dağdan inen dereler ve yeraltı suları, ovayı ve zeytinlikleri besler. Akçay'da bu sular denizin içinden kaynar. Bölgenin iklimi Akdeniz iklimidir: yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Ağustosta öğle sıcaklıkları 33–34 dereceye çıkar, dağ eteklerinde ise akşamlar serindir.

Merkez ve beldeler

Edremit merkezi, ilçenin ticaret ve yönetim merkezidir. Kurşunlu Cami gibi erken dönem yapılar, neoklasik Rum evleri, Sabahattin Ali Anı Evi ve Atatürk Kültür Evi merkezdedir. Haftanın neredeyse her günü bir semtte pazar kurulur.

Kıyıdaki eski beldeler 2012'den beri Edremit'in mahalleleridir. Her birinin kendine özgü bir karakteri vardır:

• Zeytinli ve Altınkum: Merkeze en yakın kıyı. Geniş kumsalı ve sığ denizi aileler için idealdir. Sütüven Şelalesi ve Hasanboğuldu Göleti de Zeytinli'nin yukarısındadır.
• Akçay: Körfezin en bilinen tatil yeri. Uzun kordonu, soğuk suları ve Sarıkız heykeli ile tanınır.
• Güre: Termal kaynakları ve sakin koylarıyla bilinir. Kaz Dağı köylerine açılan kapıdır.
• Altınoluk: Dağın denize en çok yaklaştığı yer. Antandros antik kenti ve Şahinderesi Kanyonu buradadır.

Dağın eteklerinde ise Tahtakuşlar gibi, Tahtacı Türkmen kültürünü yaşatan köyler yer alır.

Biraz tarih

Edremit adı, antik çağda bugünkü Burhaniye Ören kıyısında kurulmuş Adramytteion kentinden gelir. Kent zamanla iç kesime, bugünkü yerine taşındı. Bizans'tan sonra Karesi Beyliği'ne, 14. yüzyılda Osmanlı'ya geçti. Osmanlı döneminde körfez, İstanbul'a zeytinyağı ve sabun sağlayan önemli bir merkezdi. Edremit, 9 Eylül 1922'de düşman işgalinden kurtuldu ve bu gün her yıl kutlanır. Atatürk 1934'te kenti ziyaret etti.

Zeytinin kenti

Edremit denince akla ilk gelen şey zeytindir. Körfezi çevreleyen yamaçlar yüzyıllardır zeytinliklerle kaplıdır. Yerel çeşit, kökeni Edremit'e dayanan Ayvalık (Edremit yağlık) zeytinidir. Bu çeşitten elde edilen "Edremit Zeytinyağı" ile "Edremit Körfezi Yeşil Çizik Zeytini" hem Türkiye'de hem Avrupa Birliği'nde coğrafi işaretle korunuyor. Zeytinyağı bugün de bölgenin hem ekonomisinin hem mutfağının merkezindedir. Hasat ekimde başlar, kışın sonunda Meci Şenliği ile kutlanır.

Neden gelinir?

• Deniz: Sığ ve ince kumlu sahillerden berrak, çabuk derinleşen koylara kadar farklı kıyılar. Pek çok plaj Mavi Bayraklıdır.
• Doğa: Kaz Dağları'nda kanyonlar, şelaleler, göknar ormanları ve zirve yürüyüşleri.
• Tarih ve efsane: Antandros ve Adramytteion gibi antik kentler, İda Dağı mitolojisi, Sarıkız ve Hasanboğuldu gibi kuşaktan kuşağa anlatılan halk efsaneleri.
• Edebiyat: Sabahattin Ali'nin çocukluğunun geçtiği kent, onun öykülerine ve Kuyucaklı Yusuf'a da ilham verdi.
• Termal: Güre ve çevresindeki sıcak su kaynakları.
• Sofra: Zeytinyağlılar, Kaz Dağı otları, çizik zeytin ve körfezin balığı.

Ne zaman gelinir?

Yaz, deniz için en hareketli dönemdir; kıyı mahallelerinin nüfusu kat kat artar. İlkbahar, dağın yeşerdiği ve yürüyüşün en keyifli olduğu mevsimdir. Sonbaharda deniz hâlâ ılıktır, zeytin hasadı başlar ve ekimde FestOlive zeytinyağı tadım festivali düzenlenir. Kış ise termal sular ve sakin bir körfez arayanlar içindir.

Nasıl gelinir?

Balıkesir Koca Seyit Havalimanı, merkeze yaklaşık 7 kilometre uzaklıktadır. Çanakkale–İzmir karayolu üzerindeki Edremit otogarına Türkiye'nin pek çok kentinden otobüs gelir. İzmir'e yaklaşık 190, Çanakkale'ye yaklaşık 135 kilometre uzaklıktadır. Ayrıntılı bilgi için "Ulaşım ve iklim" yazımıza bakabilirsiniz.